 |
Avni Rrustemi (1895), Libohovë,
Gjirokastër-10 qershor
1924)-pedagogë,mësues,aktivist,
deputet,atentator,shqipëtar nga Shqipëria.
Atdhetar e demokrat revolucionar i shquar,
udhëheqës i shoqërisë demokratike
"Bashkimi", pjesëtar i opozitës demokratike
në Asamblenë Kombëtare në prag të
Revolucionit të Qershorit 1924. Hero i
Popullit. Lindi në Libohovë, Gjirokastër
në një familje atdhetare. Mësimet fillore
i mori në vendlindje, vazhdoi në normalen e
Elbasanit dhe më vonë në Shën Mitër
Korone (itali), kurse studimet e larta për
pedagogji i filloi në Universitetin e
Romës. Ndërkohë Avni Rrustemi punoi si
mësues në Libohovë (1910), në Tragjas të
Vlorës (1913), në Tepelenë (1916-1917) e
në Vlorë (1917-1918).
I rritur dhe i edukuar në një mjedis
atdhetarësh, Avni Rrustemi u shqua si
veprimtar me armë në dorë për lirinë,
pavarësinë e tërësinë territoriale të
Shqipërisë. Më 1908 braktisi bankat e
shkollës për t'u bashkuar me çetën e
Çerçiz Topullit , më 1910 bëri një
përpjekje për të vrarë në Shkodër
komandantin e ekspeditës ushtarake osmane
gjeneral Shefqet Turgut pashën. Më 1914 u
radhit në forcat shqiptare për çlirimin e
Shqipërisë së Jugut nga pushtimi i forcave
greke. Më 1918 , me nismën e tij u formua
në Vlorë shoqëria atdhetare e rinisë
vlonjate me emrin "Djalëria e Vlorës". Në
krye të saj organizoi demonstratën
anti-imperialiste të 28 Nëntorit 1918
kundër pushtuesve italianë. Në pranverë
të vitit 1919 në Shën Mitër krijoi
"Lidhjen e Rinisë Shqiptare" për mbrojtjen
e të drejtave kombëtare, kurse më 13
qershor 1920 vrau me atentat në Paris Esat
Pashë Toptanin, politikan me botëkuptime
feudale.
Akti heroik i Avni Rrustemit në Paris, nuk
ishte një atentat i thjeshtë, ai nuk kishte
karakter terrorist, apo anarkist... Plumbat e
Avni Rrustemit që shtrinë përdhe Pashën e
Toptanit ishin sinjali, kushtrimi i
Revolucionit Demokratiko-Borgjez, i një
revolucioni të ri i popullit shqiptarë që
po ngrihej kundër feudalizmit. Me t'u kthyer
në Shqipëri, në dhjetor 1920 ai filloi
punën për bashkimin e shoqërive
demokratike ekzistuese në një organizatë
të vetme. Kongresi i mbajtur më 25 prill
1921 në Vlorë krijoi një shoqëri që mori
emrin federata "Atdheu". Kryetar nderi i saj
u zgjodh Avni Rrustemi. Me nismën e tij u
krijuan dhe organizata profesionale të
mësuesve. Pas mbylljes së federatës
"Atdheu", në gusht 1922 përsëri me nismën
e Avni Rrustemit më 13 tetor 1922 u krijua
në Tiranë shoqëria demokratike "Bashkimi".
Avni Rrustemi nuk qe vetëm organizatori
kryesor i shoqërive demokratike, por edhe
një ndër ideologët më të shquar
demokratë. Idetë e tij, të formuluara në
një sërë fjalimesh e artikujsh
publicistikë u bënë armë e fuqishme në
duart e rinisë demokratike e të masave të
shtypura punonjëse. "Kur qeveria, nuk
plotëson nevojat më me rëndësi që ka
kombi, - thoshte ai, atëherë kjo nevojë
duhet të realizohet me interesimin e pjesës
së organizuar të popullit e ta bëjmë ne
qeverinë që ta ndjejë këtë nevojë".
Daljen e vendit nga prapambetja Avni Rrustemi
e shikonte në zhvillimin e ekonomisë së
pavarur kombëtare. "Pa pavarësi ekonomike,
- shkruan ai, - nuk mund të ketë pavarësi
politike". Idetë e tij demokratike e
revolucionare ai i shprehu edhe në
Asamblenë Kushtetuese të vitit 1924, ku u
zgjodh deputet nga populli i ish-prefekturës
së Kosovës. Ai kritikoi me guxim
shpërdorimet e aparatit burokratik të
kohës, fodullëkun e injorancën e klasave
sunduese reaksionare dhe mbrojti me zjarr
traditat e popullit tonë dhe të drejtat e
shqiptarëve që jetonin në trojet e veta
në Jugosllavi.
Në kushtet e ashpërsimit të kontradiktave
klasore e politike të vendit, reaksioni
çifligar me Ahmet Zogun në krye organizoi
vrasjen e Avni Rrustemit më 22 prill 1924.
Me këtë akt reaksioni synonte të godiste
lëvizjen demokratike-borgjeze në ngritje.
Vrasja e udhëheqësit të shquar të
Lëvizjes demokratike shërbeu si shkëndijë
e revolucionit që triumfoi më 10 qershor
1924.
Tags : Dy Krisma ne Paris Avni Rrustemi Esat Pash Toptani Albania Shqiperia Kosova Tirana |
