 |
Augustini-Shtjefen Gjeqovi 1/2
Atë Shtjefen Konstandin Gjeçovi (1874-1929)
Ndër figurat më të rëndësishme dhe më
të qëndru-eshme të Rilindjes Kombëtare,
është edhe Atë Shtjefën Gjeçovi, apo
siç e quanin në fëmijëri Hili (Mihilli) i
Vogël. U lind më 12 korrik 1874 në
Janjevë të Kosovës. Mësimet e para i mori
në vendlindje, i vazhdoi në Kuvendin
françeskan të Troshanit (Shqipëri), në
Dërventë (afër Banja LLukës) dhe në
Fojnicë e Kresheve të Bosnes e
Hercegovinës. U shugurua prift në Zllakuqan
(afër Klinës), më 25 korrik 1896. Shërbeu
në Zllakuqan, Pejë, Gllogjan të Pejës,
në Gjakovë e Zym të Hasit të Thatë të
Kosovës, si dhe në Theth, Gomsiçe, Rubik,
të Kurbinit, Vlorë, Prekal të Shalës e
vende të tjera të Shqipërisë si edhe në
Zarë të Kroacisë e Livno të
Hercegovinës. U vra nga okupatori serb në
Zym të Hasit të Thatë, më 14 tetor 1929.
Atë Shtjefën Gjeçovi u lind dhe u rrit në
shtratin e Rilindjes Kombëtare. Ishte
personalitet i rrallë i fesë dhe i kombit.
I nderuar nga mbarë kombi shqiptar ishte
pishtar i devotshëm i shqiptarizmës,
atdhedashurisë dhe i arsimit e kulturës
shqiptare. Atë Shtjefën Gjeçovi bëri
gjurmë të pashlyeshme në fushën e
teologjisë së krishter (Katolike), në
fushën e arsimit, të arkeologjisë,
historisë, etnografisë, mbledhjes,
sistemimit e kodifikimit të të drejtave
zakonore shqiptare, mbledhjes së folklorit,
në fushën e krijimtarisë së prozës e
poezisë, si edhe të përkthimeve. Gjeçovi
ishte një figurë poliedrike që do të
thotë se vepra dhe kontributi i tij
përbëjnë tiparet dalluese të
atdhetarizmit e iluminizmit shqiptar. Ai hapi
11 shkolla shqipe dhe punoi në detyrën e
mësuesit të shqipes në më shumë se 20
të tjera (Shkolla). Themeloi koleksionin e
parë arkeologjik në trojet shqiptare. Për
kontributin dhënë afirmimit të vlerave
kombëtare fitoi admirim në nivelin
kombëtar dhe nga qarqet shkencore evropiane,
për çka edhe iu dha titulla e doktorit
nderi në Universitetin e Lajpcigut të
Gjermanisë. Ndër veprat më të
rëndësishme të Atë Shjefen Gjeçovit që
kanë lënë gjurmë në letërsinë shqipe
dhe përgjithsisht në kulturën tonë janë:
"Dashnia e atdheut" (1901), "Jeta e shën
Luçisë" (1904), "Agimi i Gjydetnisë"
(1910), "Nji argtim arkeologjik" (1902),
"Sebaste s'Armeni apo në Arbëri" (1921),
"Trashëgime thrrake?iliriane" (1924),
"Trashëgime pellazge në traditën
shqiptare" (1914), si dhe veprat që u botuan
më vonë si "Kanuni i Lekë Dukagjinit"
(1933), "Shërbyesi i botës ose Jeta e Jezu
Krishtit" (1997), apo veprat që ndodhën në
dorëshkrim, si "Trashëgime ilire në
traditën shqiptare", "Përrallat popullore"
(1903), "Doke e zakone vdekjeje" (1907),
"Mënyra e jetës në Malci" (1908), "Doke e
zakone dasmash" (1910-1911) si dhe
përkthimet e botuara "Atil Reguli" (1912),
"Vajza e Orleansit" (1916), "Mark Kuli
Kryeqitas" e shumë e shumë të tjera. Atë
Shtjefen Gjeçovi krijoi mbi 10 mijë faqe
materiale e krijime të tjera të fushave të
ndryshme. Në shenjë të përkujtimit të
Atë Shtjefën Gjeçovit, tash e 29 vjet me
radhë në Zym të Hasit të Thatë mbahet
manifestimi tradicional
kulturo-letraro-shkencor "Takimet e
Gjeçovit", pastaj emrin e tij e mbajnë
shumë shkolla fillore e të mesme në
Kosovë, si dhe klubi letrar në Zym e shumë
grupe letrare nëpër shkolla fillore e të
mesme të Kosovës, si arkeologët e grupit
të Historisë në Universitetin e
Prishtinës. Do t'përmendur se redaksia e
botimeve të "Rilindjes" në vitin 1987 e ka
botuar kompletin e veprave të tij (ato vepra
që ia lejonte koha), si dhe janë botuar
vepra të ndryshme që i kushtohen atij
(Shtjefën Gjeçovit).
Tags : Augustini Augustin Ukaj Uka Folklorike Rapsodet veba7570 |
